حکایت سردابه حرم مطهر علی بن محمد الباقر علیهم السلام
یکی از ایوان های بسیار زیبای امامزاده ایوان صفاست. که حدود 2 متر از کف صحن بلندتر است و با آجر و ملاط گچ ساخته شده است. پس از بالا رفتن از نه پله ی سنگی از صحن به ایوان صفا می رسیم. کف آن با سنگ مرمر فرش شده و زیر آن سردابه ای است که محل دفن تعدادی از اجساد شهدا می باشد.
این سردابه با راه پله ای که در قسمت
جلوی صفه، ساخته شده و روی آن تخته سنگی به طول سه متر افتاده، قابل تشخیص
است.
درتاریخ آمده است که اعتضادالدوله، داماد ناصرالدین شاه که در سال 1313
حکمران قم بود، به مشهد اردهال آمد. وی دستور داد تا روی سردابه را
بشکافند. وسپس، شخصاً وارد سردابه شد و حدود 100 تابوت روی هم چیده شده را
مشاهده کرد.
در سال 1341 خورشیدی نیز حضرت آیت الله مرعشی نجفی (رحمه الله علیه) که
قصد تأمین موتور برق برای امامزاده را داشتند، به مشهد اردهال مشرف شدند.
ایشان نیز دریچه ای به سردابه باز کردند و پس از اطمینان از عدم وجود خطر،
شخصاً وارد محوطه ی سردابه شدند.
ایشان نقل کرده اند: «درقسمت شرقی سردابه متجاوز از 100 تابوت در اندازه و
رنگ های مختلف، در سه ردیف، روی یکدیگر گذاشته شده که قسمتی از تخته های
سر چند تابوت، شکسته است و درون هر تابوت جسدی در لباس زندگی با صورت باز و
موهای ژولیده معلوم است که با مختصر اثر چیزی که با آن ها اصابت کند،
مانند پودر در روی هم فرو می ریزد و متلاشی می شود.»
حضرت آیت الله نجفی چنین تصور می فرماید که اجساد مزبور از یاران حضرت سلطانعلی (ع) بوده اند، اما میرزا عباس فیض، در کتاب گنجینه ی آثار قم( جلد دوم)می نویسد: «چنین به نظر می رسد که این اجساد از کشتگان سال 1213، در جنگ میان سربازان فتحعلی شاه با نیروهای حسینقلی خان قاجار، حاکم کاشان بود .آن ها سه روز در نزدیکی راوند، به جنگ پرداختند و عاقبت بیش از 100 نفر از طرفین به قتل رسیدند. پس از پایان جنگ به فرمان پادشاه، تابوت هایی ساخته شد و اجساد کشتگان را در آن ها قرار دادند و به مشهد اردهال انتقال دادند و در این سردابه دفن کردند................
.............در سنه 500 هجری قمری مشهد اردهال دارای هفت مدرسه علمیه به سرپرستی عالم
جلیل القدر سید ابوالرضا راوندی رضوان الله تعالی علیه بوده است. متاسفانه
از نحوه شکل گیری، مدت رونق و علت انحطاط آن مدارس خبری در دست نیست.
در حال حاضر در قسمت غربی حرم مدرسه علمیه ای در حال احداث است.
منبع:
کتاب خورشید اردهال - سيدحسين عابديني



















































وصال او ز عمر جاودان به